Người khơi mở dược liệu vùng cát biển Việt Nam

Giữa những vùng đất khô cằn, nơi nắng gió, xâm nhập mặn và stress oxy hóa diễn ra liên tục, một hành trình khoa học bền bỉ đã được khởi nguồn và theo đuổi suốt hơn 16 năm bởi TS. Phù Tường Nguyên Dũng – nhà nghiên cứu tiên phong của Việt Nam trong lĩnh vực dược liệu thích ứng môi trường cực hạn.

Hành trình ấy không chỉ mở ra những phát hiện khoa học mang giá trị học thuật, mà còn đặt nền móng cho một hướng phát triển mới của dược liệu Việt Nam, nơi tự nhiên khắc nghiệt trở thành nguồn lực sinh học chiến lược cho sức khỏe con người.

1. Từ triết lý cổ phương đến tư duy khoa học hiện đại

Xuất phát từ triết lý cổ phương: “Dược liệu quý chỉ sinh ra ở nơi có khí hậu khắc nghiệt”, TS. Phù Tường Nguyên Dũng đã lựa chọn một con đường đầy thách thức: đi vào những môi trường bị xem là bất lợi nhất để tìm kiếm giá trị sinh học cao nhất.

Thay vì né tránh điều kiện khắc nghiệt, ông tiếp cận chúng bằng tư duy khoa học hiện đại, coi stress sinh thái – nắng gió, mặn, bức xạ UV và áp lực oxy hóa – không phải là rào cản, mà là động lực tái lập trình sinh học của thực vật. Đây chính là bước ngoặt tư duy đặt nền tảng cho toàn bộ hệ nghiên cứu dược liệu vùng cát biển sau này.

2. Vùng cát biển – phòng thí nghiệm sinh học ngoài trời

Từ vùng cát biển Thạnh Hải – Vĩnh Long (Bến Tre cũ), TS. Phù Tường Nguyên Dũng đã biến những triền cát nghèo dinh dưỡng thành phòng thí nghiệm sinh học ngoài trời. Trong điều kiện đất cát khô hạn, gió mặn và stress oxy hóa liên tục, hệ chuyển hóa của cây dược liệu được kích hoạt ở mức sâu hơn, dẫn đến:

• Thay đổi hình thái sinh học
• Tái cấu trúc chức năng sinh học
• Hình thành các tổ hợp hợp chất thứ cấp quý hiếm

Những hợp chất này không dễ xuất hiện trong các môi trường canh tác thông thường, và chính chúng tạo nên giá trị dược học vượt trội của dược liệu vùng cát biển.

3. Khai sinh thế hệ sâm và dược liệu mang tầm vóc quốc tế

Từ nền tảng nghiên cứu đó, TS. Phù Tường Nguyên Dũng cùng cộng sự đã tạo ra những thành tựu mang dấu ấn rõ nét trong khoa học dược liệu Việt Nam, tiêu biểu là:

• Sa Sâm Việt (VietNam Sarmentosa)
• Sâm SAVIGIN – VietNam Ocean Ginseng

Không chỉ là sự ra đời của hai loài sâm có giá trị sinh học cao, đây còn là minh chứng khoa học cho một hướng tiếp cận hoàn toàn mới: dược liệu thích ứng môi trường cực hạn – lĩnh vực đặt nền móng cho nhiều nghiên cứu và ứng dụng y dược trong tương lai.

4. Từ tri thức khoa học đến hệ sinh thái ứng dụng

Hành trình của TS. Phù Tường Nguyên Dũng không dừng lại trong phòng thí nghiệm. Với vai trò là người sáng lập và dẫn dắt hệ sinh thái nghiên cứu – ứng dụng của Ssavigroup , ông đã đưa khoa học trở về với đời sống, gắn nghiên cứu với sinh kế và cộng đồng.

Thông qua Viện nghiên cứu dược liệu vùng cát biển iCHM, các kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành:

• Quy trình canh tác khoa học cho người dân vùng duyên hải
• Nền tảng bào chế các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chất lượng cao
• Mô hình phát triển dược liệu gắn với bảo tồn sinh thái và văn hóa địa phương
• Ở đó, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà trở thành chủ thể của tri thức và di sản sống.

5. Một hệ tư duy mới cho dược liệu Việt Nam

Những đóng góp của TS. Phù Tường Nguyên Dũng vượt lên trên phạm vi của một loài cây hay một công trình nghiên cứu. Đó là sự hình thành của một hệ tư duy khoa học mới, nơi:

• Tự nhiên khắc nghiệt được nhìn nhận như nguồn sinh lực sinh học
• Khoa học đóng vai trò dẫn đường cho phát triển bền vững
• Dược liệu gắn liền với bản sắc, cộng đồng và trách nhiệm xã hội
• Hệ tư duy này đang từng bước định hình vị thế của dược liệu vùng cát biển Việt Nam trong bối cảnh khoa học và chăm sóc sức khỏe toàn cầu.
• “Nam dược trị nhân loại” – khát vọng từ cát biển vươn ra thế giới

Từ những dòng cát khắc nghiệt ven biển, TS. Phù Tường Nguyên Dũng đã nuôi dưỡng và lan tỏa một tầm nhìn dài hạn: “Nam dược trị nhân loại”. Đó là khát vọng đưa dược liệu Việt Nam đi ra thế giới không bằng sao chép, mà bằng khoa học, bản sắc riêng và giá trị sinh học độc đáo.

Hành trình ấy vẫn đang tiếp diễn – như chính tinh thần của dược liệu vùng cát biển: bền bỉ, thích nghi và không ngừng vươn lên để đóng góp giá trị lâu dài cho sức khỏe con người hôm nay và mai sau.

TS. Phù Tường Nguyên Dũng – Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu dược liệu vùng cát biển Việt Nam, sáng lập hệ sinh thái Ssavigroup.